Την περασμένη Πέμπτη 1η Σεπτέμβρη έγινε διαθέσιμη η Beta 1 του επερχόμενου Ubuntu 11.10 που αναμένεται να κυκλοφορήσει στην τελική του μορφή τον Οκτώβριο. Με την ευκαιρία αυτή εγκατέστησα και έπαιξα λίγο με τη νέα Beta σε ένα παλίο laptop που χρησιμοποιώ για δοκιμές και έγραψα μια παρουσίαση του νέου Ubuntu για την αρχική σελίδα της Ελληνικής κοινότητας του Ubuntu.
Το συμπέρασμά μου; Το Ubuntu 11.10 θα είναι ακόμα μια καταπληκτική έκδοση Ubuntu που θα ανεβάσει τον πήχη ακόμα ψηλότερα.
Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το νέο Ubuntu διαβάστε το άρθρο από το site της Ελληνικής Κοινότητας του Ubuntu:
Αυτό το Σαββατοκύριακο ανέβηκα Θεσσαλονίκη για το 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινοτήτων ΕΛΛΑΚ (FOSSCOMM 2010). Έφτασα στη Θεσσαλονίκη το βράδυ της Παρασκευής. Το ξενοδοχείο Εσπέρια, που είχε προτείνει η οργανωτική επιτροπή, ήταν πολύ καλό. Το δωμάτιο στον 5ο όροφο είχε πλούσια θέα στον αρχαιολογικό χώρο και το όμορφο κτήριο της γενικής γραμματείας Μακεδονίας – Θράκης.
Το πρωί του Σαββάτου έφτασα κατά τις 10.15 στο αμφιθέατρο της Φυσικομαθηματικής σχολής του ΑΠΘ όπου γινόταν το συνέδριο. Μεταξύ αρκετών γνώριμων φίλων του ΕΛΛΑΚ βρήκα και το Σόλωνα Σαββίδη (δικτυακά γνωστό και ως Goofy), που ήταν ήδη εκεί αναζητώντας μέλη της ελληνικής κοινότητας του Ubuntu για να αρχίσουμε το στήσιμο του πάγκου μας. Δυστυχώς, ο αριθμός των ατόμων που εμφανίστηκαν και βοήθησαν στον πάγκο ήταν αρκετά μικρός, περίπου 4 με εμένα και το Σόλωνα.
Στήσαμε τον πάγκο με τα laptop/netbook μας, μια 30άρα cd με το Ubuntu 10.04 RC που είχα γράψει το βράδυ της Πέμτης (φρέσκα, φρέσκα… μόλις ανακοινώθηκε η κυκλοφορία της RC) και περίπου 50 κάρτες που είχα τυπώσει με το logo της κοινότητας και τις διευθύνσεις μας στο web (site, mailing list, forum, wiki, ubuntistas). Λίγο μετά “προσγειώθηκαν” στον πάγκο άλλη καμιά 50άρα home made cd ubuntu 9.10 ενώ αργότερα ο Ζήσης Βαρδάκας μας άφησε και κάποια από τα cd 9.10 που είχε στείλει η Canonical στην κοινότητα.
Πέρασα σχεδόν όλο το πρωινό στον πάγκο της Ubuntu-gr συζητώντας και κάνοντας τις τελευταίες διορθώσεις στην παρουσίαση της κοινότητας. Αρκετά άτομα περάσανε από τον πάγκο για ενημέρωση και απορίες σχετικά με το ubuntu και το ΕΛΛΑΚ γενικότερα. Οι συνομιλίες με δικτυακά γνωστούς φίλους του Ubuntu, αλλά και νέους χρήστες και μη του Ubuntu και άλλων διανομών ήταν απολαυστικές. Τα πιο συχνά θέματα ήταν σχετικά με τη νέα έκδοση 10.04, τις διαφορές μεταξύ των διανομών (το γνωστό “γιατί Ubuntu;”) και προβλήματα στην υποστήριξη κάποιων συσκευών. Μέχρι το μεσημέρι ο πάγκος μας είχε κυριολεκτικά “ξεπουλήσει”. CD και κάρτες είχαν όλα φύγει.
Κατά τις 4.30, με περίπου μια ώρα καθυστέρηση σε σχέση με το επίσημο πρόγραμμα, ήρθε η σειρά της παρουσίασης της Ελληνικής κοινότητας του Ubuntu. Ξεκινήσαμε με την προβολή του promo του Ubuntu 10.04. Τα χειροκροτήματα στο τέλος του βίντεο μάλλον σήμαιναν ότι εντυπωσίασε αρκετά το κοινό.
Συνέχισα με κάποια εισαγωγικά για τη φιλοσοφία του Ubuntu και την παρουσίαση των βασικών χαρακτηριστικών του 10.04. Στη συνέχεια μίλησα για την διεθνή και την ελληνική κοινότητα, τη δομή και τις δράσεις της Ubuntu-gr. Προς το τέλος της παρουσίασης των δραστηριοτήτων προώθησης του ubuntu, τα παιδιά της οργανωτικής άρχισαν να μου κουνάνε το χαρτάκι που έγραφε ότι απέμεναν 10 λεπτά μόνο για το τέλος της παρουσίασης και έτσι αναγκάστηκα να βιαστώ λίγο παραπάνω απ’ ότι θα ήθελα στις τελευταίες 4 διαφάνειες, προκειμένου να αφήσω αρκετό χρόνο για το Σόλωνα που θα μιλούσε πιο αναλυτικά για το forum και το περιοδικό Ubuntistas. Ελπίζω να μην κούρασε αυτή η βιασύνη, η οποία μάλλον δεν χρειαζόταν, μια και, όπως παρατήρησα σε επόμενες παρουσιάσεις που παρακολούθησα, αρκετές κοινότητες κατανάλωναν αρκετά περισσότερο από τον προβλεπόμενο χρόνο.
Ο Σόλωνας συνέχισε σε αρκετά πιο χαλαρωτικούς ρυθμούς με παρουσίαση στατιστικών για το forum και το περιοδικό και έκλεισε με ένα πολύ ωραίο μήνυμα συνεργασίας. Αν θυμάμαι καλά τα λόγια του ήταν κάπως έτσι: “Ένα χέρι μόνο του δεν μπορεί να ακουστεί… Όταν γίνουν όμως δύο μπορούν να κάνουν αρκετό θόρυβο!” – και χτύπησε δυνατά τα χέρια. Όλοι χειροκρότησαν.
Στη συνέχεια δεχτήκαμε ερωτήσεις ενώ στον προβολέα έτρεχε η οπτικοποίηση της κίνησης του φόρουμ που είχα φτιάξει με το codeswarm, που απ’ ότι μου είπαν μετά φαινόταν αρκετά αχνή λόγω του φωτισμού .
Τα παιδιά από την ελληνική κοινότητα fedora με ερώτησή τους έφεραν το θέμα της καθαρότητας της διανομής από κλειστό κώδικα ισχυριζόμενοι ότι ο κώδικας του Ubuntu One είναι κλειστός, αλλά περιέχεται στη διανομή. Από μέλος του ακροατηρίου διευκρινίστηκε ότι το κομμάτι κώδικα του ubuntu one που περιέχεται στο Ubuntu είναι στην πραγματικότητα ελεύθερο λογισμικό και όχι κλειστό, αλλά η συζήτηση πάνω στο καυτό θέμα της “καθαρότητας” μιας ΕΛΛΑΚ διανομής όταν αυτή συσχετίζεται με εμπορικές υπηρεσίες και λογισμικά συνεχίστηκε με πάθος για λίγο ακόμα.
Αφού παρακολούθησα την παρουσίαση της κοινότητας της fedora που ήταν αμέσως μετά τη δική μας, έφυγα για ξεκούραση στο ξενοδοχείο. Αφού ξάπλωσα λίγο, ο ftso μέσω twitter με ενημέρωσε ότι είχε κανονιστεί για τσίπουρα στις 21.00. Ήταν όμως ήδη αρκετά αργά και δεν πρόλαβα το ραντεβού. Έτσι βγήκα αργότερα για βολτούλα στην όμορφη Θεσσαλονίκη και κατέληξα για μπύρα σε ένα υπέροχο rock bar στα Λαδάδικα.
Τη δεύτερη μέρα του συνεδρίου έφτασα κατά τις 11 παρά και παρακολούθησα τις πολύ ενδιαφέρουσες ομιλίες των Χριστοφίδη, Ρούσσου και Γλέζου για τις πατέντες λογισμικού, την εταιρία ΕΛΛΑΚ και τον τρόπο που εφαρμόζονται τακτικές extreme programming στην Indifex αντίστοιχα. Πάγκος Ubuntu-gr δεν υπήρχε τη δεύτερη μέρα, μια και είχαμε ήδη ξεμείνει από υλικό από το μεσημέρι της πρώτης μέρας.
Κατά τις 13.30 έπρεπε να αποχαιρετήσω οριστικά το φετινό fosscomm για το ταξίδι της επιστροφής στην Πάτρα.
Ήταν υπέροχη διοργάνωση! Είχε πολύ κόσμο, αρκετά περισσότερο από πέρσι, ιδιαίτερα φοιτητές. Άκουσα ότι τελικά εγγράφηκαν γύρω στα 400 άτομα. Πολλά συγχαρητήρια σε όσους εργάστηκαν για τo fosscomm 2010 στη Θεσσαλονίκη. Ανυπομονώ να ξαναπάω στo επόμενο fosscomm, αυτό του 2011!
Στην ερευνητική ομάδα DAISy στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών όπου εργάζομαι, κάθε χρόνο τέτοια εποχή διοργανώνονται εσωτερικά σεμινάρια. Κάθε ένας κάνει μια παρουσίαση σχετικά με το αντικείμενο στο οποίο εξειδικεύεται προκειμένου να υπάρχει διάχυση της γνώσης και αλληλοενημέρωση μεταξύ των μελών της ομάδας. Φέτος είναι η πρώτη φορά που συμμετέχω (αυτές τις μέρες κλείνω ένα χρόνο περίπου στην ομάδα) και αποφάσισα να μιλήσω για το ελεύθερο λογισμικό.
Ως ερευνητική ομάδα δραστηριοποιούμενη στο χώρο της πληροφορικής αναπτύσσουμε και χρησιμοποιούμε λογισμικό στα πλαίσια διαφόρων έργων. Σε όλα σχεδόν τα νεότερα έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, απαιτείται η διάθεση του λογισμικού που θα προκύψει από το έργο κάτω από κάποια άδεια ελεύθερου λογισμικού. Δυστυχώς όμως τα περισσότερα μέλη της ομάδας γνωρίζουν ελάχιστα για το ΕΛ/ΛΑΚ, είναι για χρόνια συνηθισμένοι στην επαφή μόνο με κλειστό λογισμικό και κάποιες από τις έννοιες, τους όρος και τις άδειες χρήσης που σχετίζονται με το ΕΛ/ΛΑΚ φαίνονται να τους προκαλούν σύγχυση, αβεβαιότητα και φόβο.
Προσπάθησα λοιπόν, σε μια παρουσίαση να δώσω μια εποπτική εικόνα του ορισμού, της ιστορίας, της φιλοσοφίας, των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων και των αδειών χρήσης του ΕΛ/ΛΑΚ. Αναφέρθηκα ακόμα στα Ανοικτά Πρότυπα, τις πατέντες και άλλα νομικά θέματα (με κάθε επιφύλαξη για λάθη ή ασάφειες μια και δεν είμαι νομικός) .
Οι εντυπώσεις από την παρουσίαση ήταν θετικές. Το κοινό παρακολούθησε με ενδιαφέρον. Το βασικό ερώτημα ήταν ένα: ” Πως βγάζει χρήματα κάποιος γράφοντας ΕΛ/ΛΑΚ; Η πώληση αδειών χρήσης κλειστού λογισμικού επιφέρει μεγάλα κέρδη. Γιατί να τα απαρνηθεί κάποιος για χάρη του ΕΛ/ΛΑΚ;” . Δυστυχώς πολύς κόσμος μένει σε αυτό το θέμα, υποβιβάζοντας τη σημασία των υπόλοιπων πτυχών του ΕΛ/ΛΑΚ… “Άσε τις φιλοσοφίες, στο ζουμί πέρνα”… Παρόλο βέβαια που δεν φάνηκαν να βαριόνται, το αντίθετο μάλιστα.
Στο τέλος της παρουσίασης μοίρασα cd ubuntu 8.10 που έφτασαν στα χέρια μου δωρεάν από την υπηρεσία ship it της canonical. Πήραν όλοι με ενθουσιασμό από ένα.
Την παρουσίαση μπορείτε να την κατεβάσετε σε μορφή odp (μπορεί να προβληθεί με το openoffice ή όποιο άλλο πρόγραμμα υποστηρίζει odf) ή pdf από τους συνδέσμους που ακολουθούν. Διατίθεται υπό την άδεια GNU FDL για ελεύθερη χρήση, διασκευή και διανομή:
Πριν από 9 μήνες είχα γράψει οδηγίες για το πως μπορούμε να λειτουργήσουμε το Vodafone Mobile broadband με το Huawei E272 modem που έδινε τότε η vodafone σε ubuntu 7.10. Τότε είχα χρησιμοποιήσει μια εφαρμογή της vodafone για την πραγματοποίηση της σύνδεσης. Στο Ubuntu 8.04 οι νεότερες εκδόσεις της εφαρμογής της vodafone έπαψαν να λειτουργούν, ενώ η ανάπτυξή της φαίνεται να έχει παγώσει από το Μάιο και μετά. Κατάφερα όμως να συνδέομαι στο mobile broadband μέσω του network manager του Ubuntu. Το Ubuntu 8.10 ήρθε να κάνει ακόμα πιο απλά τα πράγματα αφού παρέχει εγγενή υποστήριξη για όλα σχεδόν τα 3G μόντεμ της αγοράς και βήμα προς βήμα οδηγό για τη ρύθμιση μιας mobile broadband σύνδεσης. Ο οδηγός μάλιστα ρυθμίζει αυτόματα τις παραμέτρους για τα 3G δίκτυα των μεγαλύτερων εταιριών κινητής τηλεφωνίας σε κάθε χώρα. Ρυθμίσεις παρέχονται και για την vodafone στην Ελλάδα, αλλά δυστυχώς προτείνουν λάθος όνομα APN (δείτε τη σχετική αναφορά σφάλματος στο Launchpad) με αποτέλεσμα να χρειάζεται ο χρήστης να επεξεργαστεί τη σύνδεση και να ρυθμίσει το APN σε “internet” που είναι το σωστό.
Τα βήματα για τη σύνδεση στο Vodafone Mobile Broadband από Ubuntu 8.10 είναι λοιπόν τα εξής:
Συνδέουμε το USB 3G modem της Vodafone σε μια usb θύρα του υπολογιστή. Σε λίγα δευτερόλεπτα θα εμφανιστεί ένα popup μπαλονάκι την περιοχή ειδοποιήσεων που μας πληροφορεί ότι εντοπίστηκε 3G μόντεμ και μας προτρέπει να ρυθμίσουμε μια mobile broadband συνδεση γι’ αυτό.
Πατάμε το κουμπί “configure” πάνω στο μπαλονάκι ειδοποίησης. Θα ξεκινήσει η εφαρμογή ρύθμισης κινητής ευρυζωνικής σύνδεσης.
Πατάμε το “μπροστά”. Εμφανίζεται η οθόνη επιλογής χώρας και πάροχου.
Επιλέγουμε Ελλάδα ως χώρα (αν δεν είναι ήδη επιλεγμένο σύμφωνα με το locale μας) και vodafone από τη λίστα πάροχων. Πατάμε μπροστά.
Στην τελευταία οθόνη του οδηγού ελέγχουμε τις επιλογές μας, δίνουμε ένα όνομα στη σύνδεση και πατάμε Εφαρμογή.
Ένα νέο popup μπαλονάκι θα εμφανιστεί στην περιοχή ειδοποιήσεων. Μας πληροφορεί ότι η ρύθμιση της νέας σύνδεσης έχει ολοκληρωθεί και μπορούμε να την ενεργοποιήσουμε κάνοντας κλικ στο εικονίδιό της.
Εδώ θα είχαμε τελειώσει, αν ο οδηγός είχε ρυθμίσει σωστά το APN της vodafone για την Ελλάδα. Όμως το APN είναι λάθος και αν επιχειρήσουμε να ενεργοποιήσουμε τη σύνδεση θα πάρουμε ένα μήνυμα αποτυχίας. Για να διορθώσουμε αυτό το προβληματάκι συνεχίζουμε στο επόμενο βήμα.
Κάνουμε δεξί κλικ πάνω στο εικονίδιο του NetworkManager και από το μενού επιλέγουμε “Επεξεργασία συνδέσεων…”.
Στο παράθυρο “Συνδέσεις δικτύου” που θα εμφανιστεί επιλέγουμε την καρτέλα “Mobile Broadband.
Επιλέγουμε από τη λίστα τη σύνδεση Vodafone και πατάμε “Επεξεργασία”.
Στο παράθυρο επεξεργασίας που θα εμφανιστεί αλλάζουμε το πεδίο “APN:” σε “internet”. Αν θέλουμε η σύνδεση να ενεργοποιείται αυτόματα όποτε συνδέουμε το modem της vodafone μπορούμε να ενεργοποιήσουμε την επιλογή “Αυτόματη σύνδεση” στο πάνω μέρος του παραθύρου. Πατάμε “Εντάξει”.
Κάνουμε κλικ (αριστερό) στο εικονίδιο του NetworkManager και επιλέγουμε τη σύνδεση vodafone από το μενού.
Αν όλα έχουν πάει καλά και είμαστε εντός της εμβέλειας του δικτύου της Vodafone, σε λίγα δευτερόλεπτα θα εμφανιστεί ένα νέο μπαλονάκι στην περιοχή ειδοποιήσεων που θα μας πληροφορεί ότι η σύνδεση έχει ενεργοποιηθεί.
Είμαστε έτοιμοι να περιηγηθούμε στο διαδίκτυο μέσα από το 3G δίκτυο της vodafone!
Παρακολούθηση και καταγραφή του όγκου της κίνησης
Για να παρακολουθούμε τον όγκο της κίνησης που πραγματοποιούμε από τη broadband σύνδεση, ώστε να ξέρουμε αν έχουμε υπερβεί το όριο των 5 GB / μήνα που η vodafone παρέχει στην τιμή του παγίου και να μπορούμε να υπολογίσουμε την ογκοχρέωση αν το υπερβούμε, μπορούμε να εγκαταστήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε το πρόγραμμα vnstat το οποίο λειτουργεί από το τερματικό του ubuntu και παρέχεται από τα αποθετήρια της διανομής. Για να εγκαταστήσουμε το vnstat ανοίγουμε ένα τερματικό (από το μενού Εφαρμογές -> Βοηθήματα -> Τερματικό) και ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα:
Εγκαθιστούμε το vnstat εκτελώντας την εντολή
sudo apt-get install vnstat
Για να μπορεί το vnstat να χρησιμοποιηθεί από κάθε χρήστη πρέπει να αλαχθούν οι άδειες πρόσβασης σε κάποια από τα αρχεία του. Οι ακόλουθες εντολές δίνουν τη δυνατότητα σε κάθε χρήστη να χρησιμοποιεί το vnstat. Αν θέλετε μπορείτε να επιτρέψετε τη χρήση μόνο σε μια ομάδα χρηστών.
Έχοντας την mobile boroadband σύνδεση ενεργοποιημένη, εκτελούμε την εντολή
ifconfig | grep ppp
προκειμένου να μάθουμε σε ποιά point-to-point σύνδεση αντιστοιχεί. Η παραπάνω εντολή θα μας επιστρέψει κάτι σαν αυτό:
ppp0 Link encap:Point-to-Point Protocol
Η παραπάνω γραμμή μας λέει ότι η broadband σύνδεση αντιστοιχεί στο όνομα ppp0. Αν δείτε περισσότερες από μια γραμμές σαν την παραπάνω, αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότερες από μια ενεργές συνδέσεις point-to-point στον υπολογιστή σας, οπότε πρέπει να διαπιστώσετε ποιά αντιστοιχεί στην mobile broadband σύνδεση.
Ρυθμίζουμε το vnstat να παρακολουθεί τη σύνδεση ppp0 (ή όποια άλλη αντιστοιχεί στη σύνδεσή σας) εκτελώντας την εντολή
vnstat -u -i ppp0
Τα στατιστικά θα ενημερώνονται κάθε 5 λεπτά.
Για να δείτε τα στατιστικά τρέξτε απλά
vnstat
από ένα τερματικό. Θα πάρετε κάτι σαν το παρακάτω:
Το παρακάτω κείμενο προέκυψε ως απάντηση στα σχόλια του “The Messenger” σε αυτό εδώ το post του myubuntu.gr. Ο “The Messenger” επισημαίνει στα σχόλιά του κάποιες αδυναμίες, ελλείψεις και ίσως “στραβοπατήματα” του ubuntu (διάθεση κλειστών τμημάτων λογισμικού, κλειστό launchpad, προβλήματα στη σταθερότητα και ασφάλεια), αλλά το κάνει, κατά τη γνώμη μου, με αρνητικό, απαξιωτικό και μη εποικοδομητικό τρόπο. Τελευταία έχω παρατηρήσει παρόμοια συμπεριφορά και διάθεση καταδίκης της διανομής Ubutnu και από άλλα μέλη της ελληνικής κοινότητας ελεύθερου λογισμικού, τα οποία πολλές φορές είναι άτομα με πολύχρονη επαφή με το ελεύθερο λογισμικό και τη φιλοσοφία του. Αυτή η αντιμετώπιση της διανομής από τέτοια άτομα με έχει προβληματίσει πολύ κατά καιρούς, γιατί αν και είμαι κι εγώ αρκετό καιρό στο χώρο του ελεύθερου λογισμικού και της πληροφορικής, βλέπω πολύ θετικά το ubuntu και την επίδραση που έχει στους νεότερους και λιγότερο τεχνικά καταρτισμένους και ιδεολογικά συνειδητοποιημένους χρήστες Η/Υ. Να λοιπόν η δική μου οπτική του θέματος διαμορφωμένη σαν απάντηση προς όσους δεν χάνουν ευκαιρία να απαξιώνουν το ubuntu. Τα εποικοδομητικά και τεκμηριωμένα σχόλια της αντίθετης πλευράς είναι παραπάνω από ευπρόσδεκτα. Μπορεί να είμαι εγώ που πλανάμαι πλάνη οικτρά και να μην το έχω συνειδητοποιήσει.
Το γεγονός της ανάγκης διανομής κλειστών οδηγών και άλλων binary blobs, προκειμένου να επιτευχθεί εύκολη συμβατότητα με το hardware που καλώς ή κακώς έχει η πλειονότητα των χρηστών, δεν μας χαροποιεί καθόλου. Είναι κάτι που μας προβληματίζει και συζητήθηκε διεξοδικά τόσο στις κοινότητες, όσο και ανάμεσα στους επίσημους developers της διανομής. Όμως καταλήξαμε ότι ζούμε σε έναν πραγματικό κόσμο και θέλουμε η διανομή να λειτουργεί σε πραγματικούς υπολογιστές, και μάλιστα σε υπολογιστές που δεν έχουν αγοραστεί με τη σκέψη της χρήσης με linux, από ανθρώπους που ίσως όταν τους αγόραζαν αγνοούσαν την ύπαρξή του. Σε αυτούς τους ανθρώπους προσπαθεί η διανομή να δώσει μια δυνατότητα επιλογής και μια ευκαιρία να επωφεληθούν από τη δύναμη του ελεύθερου λογισμικού. Αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν τις γνώσεις που έχουμε εσύ κι εγώ, δεν έχουν το χρόνο ή και την ικανότητα να μάθουν αυτά που μάθαμε εσύ και εγώ. Αυτό που χρειάζονται άμεσα είναι ένα πολυδύναμο υπολογιστικό εργαλείο που απλά να δουλεύει χωρίς να τους πολυσκοτίζει. Και πιστεύουμε ότι αυτή τη δύναμη και χρηστικότητα ΜΠΟΡΕΙ να τους τη δώσει το ελεύθερο λογισμικό καλύτερα από κάθε άλλο λογισμικό που ήδη χρησιμοποιούν. Θέλουμε να μοιραστούμε αυτή τη δύναμη μαζί τους, να τους την προσφέρουμε με όσο το δυνατό πιο κατάλληλο γι’ αυτούς τρόπο, θυσιάζοντας όσο το δυνατό λιγότερη από αυτή. Αν δεν κάναμε εύκολη την εγκατάσταση και χρήση απαραίτητων για να λειτουργήσει το hardware τους κλειστών οδηγών, ουσιαστικά θα αφήναμε όσους δεν θεωρούν ευχάριστη πρόκληση και σωστή αξιοποίηση του χρόνου τους το να περάσουν αρκετές ώρες μπροστά στον υπολογιστή διαβάζοντας man pages, με μόνη επιλογή τα εντελώς κλειστά και λιγότερων δυνατοτήτων λογισμικά. Έτσι, κάπως, αποφασίστηκε να παρέχονται με τη διανομή ΚΑΙ οι κλειστοί drivers και να δίνονται ως επιλογή στο χρήστη με μια λιτή και κατανοητή προειδοποίηση για το τι σημαίνει να χρησιμοποιείς κλειστά τμήματα κώδικα για το σύστημα, ποια προβλήματα δημιουργεί και γιατί πρέπει να αποφεύγεται.
Από την άλλη, την ίδια στιγμή που πάρθηκε αυτή η απόφαση, δημιουργήθηκε η διανομή gNewSense που παρέχει ένα ubuntu σύστημα απαλλαγμένο από όλα τα κλειστά κομμάτια κώδικα που περιέχει η βασική διανομή, ως επιλογή για όσους δεν επιθυμούν να τα έχουν στο σύστημά τους (και πολύ καλά κάνουν). Τέλος, αν εσύ στους υπολογιστές σου χρησιμοποιείς αποκλειστικά καθαρό ελεύθερο λογισμικό χωρίς bit κλειστού κώδικα, τότε μπράβο σου, είσαι παράδειγμα προς μίμηση για όλους εμάς. Εκεί που είσαι θέλουμε να φτάσουμε. Αν όμως έχεις κι εσύ φορτώσει π.χ. τον driver της nvidia ή κάποιον άλλο για την ασύρματη κάρτα δικτύου σου στη διανομή σου, βρίσκω εντελώς υποκριτικό να κατηγορείς το ubuntu επειδή επιτρέπει σε χρήστες που δεν έχουν (ακόμα; ) τις γνώσεις και δεξιότητές σου, να κάνουν χρήση και να επωφεληθούν από την ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιείς κι εσύ.
Όσον αφορά το launchpad, ναι, αποτελεί άλλο ένα σημαντικό πρόβλημά μας. Δεν μας αρέσει καθόλου που είναι κλειστό και θέλουμε όσο κι εσύ να αλλάξει (περισσότερο ίσως μια και εμείς το χρησιμοποιούμε και ξέρουμε ότι αν ήταν ελεύθερο θα ήταν και πιο ποιοτικό και λειτουργικό για εμάς). Πιέζουμε σε κάθε ευκαιρία και με όλη μας την ψυχή την canonical να το διαθέσει ως ελεύθερο λογισμικό, και έχουμε καταφέρει να αποσπάσουμε την υπόσχεσή της ότι θα το κάνει. Δεν ξέρω αν λέει αλήθεια ή ψέματα… Ανυπομονώ να το δω να γίνεται. Και αν πάρουμε χαμπάρι ότι μας δουλεύουν ή κάτι άλλο αρχίσει να πηγαίνει πραγματικά στραβά, θα συμμετάσχω και θα στηρίξω με χαρά ένα fork του Ubuntu βασισμένο σε ελεύθερα εργαλεία.
Όσον αφορά τα πιο τεχνικά μέρη της διανομής, δεν τα παρακολουθώ πλέον τόσο στενά όσο θα ήθελα και δεν μπορώ να σου απαντήσω σε βάθος. Μπορεί όντος να υπάρχουν σημεία που χρήζουν βελτίωσης ή αναθεώρησης. Όμως σαν χρήστης linux τα τελευταία 10 χρόνια, έχοντας περάσει από αρκετές διανομές και χρησιμοποιώντας ubuntu τα τελευταία 3-4 χρόνια, η εμπειρία μου με τη διανομή λέει ότι αποτελεί αρκετά ποιοτικό και σταθερό λογισμικό, συγκρινόμενη με το υπόλοιπο οικοσύστημα ελεύθερου λογισμικού. Όσο για τα upgrades από το ένα release στο άλλο, ποτέ δεν έχω αντιμετωπίσει σοβαρό ή μη άμεσα επιλύσιμο πρόβλημα. Μικροπροβληματάκια έχω δει κυρίως παλιότερα, αλλά ήταν εύκολο να τα ξεπεράσει κανείς. Έχω υπλογιστή που έχει κάνει 4 διαδοχικά upgrades χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα.
Τελειώνοντας, θα ήθελα να τονίσω, ότι το έργο που επιτελεί η διανομή ubuntu είναι κατά τη γνώμη μου πολύ σημαντικό και χρήσιμο για το ελεύθερο λογισμικό. Αποτελεί φυτώριο νέων χρηστών και μελλοντικών υποστηρικτών του ελεύθερου λογισμικού και των αξιών του, που χωρίς τους αυτοματισμούς, τις ευκολίες και τους συμβιβασμούς έστω που κάνει, δεν θα κατάφερναν να έρθουν σε επαφή με αυτό. Το ubuntu ελευθερώνει πραγματικά αυτούς τους χρήστες από έναν απόλυτα κλειστό κόσμο, τους φέρνει σε άμεση επαφή με την ελευθερία και τις επιλογές του ανοικτού κώδικα. Τους περνάει σιγά σιγά στην αντίπερα όχθη. Και για να περάσεις κάποιον που δεν ξέρει κολύμπι απέναντι πρέπει να δέσεις και στη δικιά του όχθη, όσο και αν δεν σου αρέσει. Έκτος και αν πιστεύεις ότι θα τον πείσεις να μάθει να κολυμπά απλά φωνάζοντάς του από απέναντι για το πόσο ωραία είναι η μεριά σου… Αφού λοιπόν περάσουν με όχημα το ubuntu απέναντι, οι άνθρωποι αυτοί είναι ελεύθεροι να βιώσουν, να μάθουν, να εκτιμήσουν το ελεύθερο λογισμικό, να μεταβούν εύκολα από τη μια διανομή στην άλλη, να μάθουν να κολυμπούν και στα βαθιά και να πάνε εκεί που τους λέει η καρδιά τους. Γιατί στο κάτω κάτω όταν μιλάμε για ελεύθερο λογισμικό, μιλάμε για ελευθερία. Και ελευθερία είναι και να μπορεί ο καθένας να ορίσει αυτός πόσο ελεύθερος θέλει να είναι σήμερα και πόσο αύριο.
Γι’ αυτό η συμβουλή μου σε όλους όσους χρησιμοποιούν χρόνια linux και ελεύθερο λογισμικό ή/και θεωρούν τους εαυτούς τους προχωρημένους και γνώστες, είναι: Μην πολεμάτε το ubuntu (και όποια άλλη διανομή προσπαθεί να κάνει το ελεύθερο λογισμικό προσιτό στον πολύ, μη τεχνικά καταρτισμένο κόσμο). Χρησιμοποιείστε τις γνώσεις σας για να βοηθήσετε αυτό να γίνει καλύτερο και τους νέους χρήστες που φέρνει να ωφεληθούν από και να αγαπήσουν το ελεύθερο λογισμικό.
Στο κάτω κάτω, τι προτιμάμε: Να χρησιμοποιούμε εμείς τη διανομή που έχουμε επιλέξει και καλύπτει τις ανάγκες μας και τη φιλοσοφία μας, ενώ οι υπόλοιποι χρησιμοποιούν διάφορες άλλες διανομές, στη βάση τους ανοικτές, προσβάσιμες και συμβατές με τη δική μας, με τα ίδια εργαλεία που χρησιμοποιούμε κι εμείς, ή ενώ οι υπόλοιποι είναι παγιδευμένοι σε ένα εντελώς κλειστό, ασύμβατο σύστημα, που η αναγκαστική – έστω και έμμεση λόγω των άλλων – επαφή μας με αυτό κάνει δύσκολη τη ζωή μας; Γιατί δεν μπορούμε να ζούμε σε μια γυάλα.
Αφορμή για το παρακάτω κείμενο αποτέλεσε η συμμετοχή μου σε ένα σεμινάριο ασφάλειας υπολογιστικών συστημάτων και δικτύων που διοργάνωσε η περιφέρεια δυτικής Ελλάδας σε συνεργασία με το ΕΑΙΤΥ. Όπως αναφέρεται και στην ιστοσελίδα του σεμιναρίου, στόχος του είναι η ενημέρωση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων σε θέματα αναγνώρισης των επιθέσεων και των προβλημάτων που παρουσιάζονται σε ένα σύστημα που είναι διασυνδεδεμένο στο διαδίκτυο και των βασικών κανόνων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, αν και στα έδρανα βρίσκονταν και αρκετοί φοιτήτές του τμήματος Μηχανικών Η/Υ. Κοιτώντας το πρόγραμμα του σεμιναρίου και παρακολουθώντας τις διαλέξεις, παρατήρησα ότι αν και η αναφορά σε δικτυακές υπηρεσίες, servers κλπ ήταν συχνή, τα εργαλεία και οι πρακτικές που παρουσιάζονταν ήταν αποκλειστικά προσανατολισμένες σε διαχείριση και προστασία συστημάτων windows. Το unix/linux απουσίαζε εντελώς.
Συζήτησα το θέμα με τους υπευθύνους και τους εισηγητές και η απάντηση που πήρα ήταν ότι πέραν του ότι πολλοί από αυτούς δεν ήταν καθόλου εξοικειωμένοι με συστήματα linux ή άλλα unix και δούλευαν αποκλειστικά σε windows, έκριναν ότι διαλέξεις σχετικές με πολιτικές και πρακτικές ασφάλειας και μεθόδους προστασίας και αντιμετώπισης κρίσεων σε unix ή linux περιβάλλοντα δεν θα ενδιέφεραν το κοινό, μια και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα.
Η άποψη μου είναι διαφορετική. Πιστεύω ότι η παρουσίαση των λύσεων που προσφέρει το ελεύθερο λογισμικό σε θέματα ασφάλειας, θα ήταν ευεργετική ειδικά για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μια και οι λύσεις αυτές μπορούν να είναι ταυτόχρονα αξιόπιστες και οικονομικές βοηθώντας στην αποφυγή κρίσεων με παράλληλη εξοικονόμηση πόρων και χρήματος. Το δε υποτιθέμενο μειωμένο ενδιαφέρον των στελεχών τέτοιων επιχειρήσεων για τις λύσεις ελεύθερου λογισμικού οφείλεται κατά την γνώμη μου στην άγνοια της ύπαρξης και των χαρακτηριστικών αυτών των λύσεων. Σύνταξα λοιπόν το παρακάτω κείμενο το οποίο μοίρασα μαζί με ubuntu live cds στα διαλείμματα μεταξύ των διαλέξεων της επόμενης μέρας, ως αφορμή για ενημέρωση και συζήτηση πάνω στον τρόπο που το ελεύθερο λογισμικό προσεγγίζει το θέμα της ασφάλειας. Μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε και να το αναρτήσετε ελεύθερα όπου θέλετε, αρκεί να κάνετε μια αναφορά σε αυτό το post ως πηγή.
Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα
Ασφάλεια μέσω της διαφάνειας
Εμπιστοσύνη στην κοινότητα
Ο πηγαίος κώδικας των εφαρμογών και των βιβλιοθηκών στις οποίες στηρίζονται είναι ελεύθερα διαθέσιμος στο διαδίκτυο. Είναι δύσκολο να μην γίνει αντιληπτή από τις κοινότητες προγραμματιστών και χρηστών κάποια κακόβουλη λειτουργία “κρυμμένη” σε ελεύθερα διαθέσιμο κώδικα. Ακόμα και αν δεν έχεις τις τεχνικές γνώσεις ή το χρόνο να εξετάσεις τον κώδικα κάποια από τα εκατομμύρια μέλη της κοινότητας το έχουν κάνει.
Λιγότερα σφάλματα και κενά ασφαλείας
Όσο μεγαλύτερη είναι η βάση ανθρώπων που δοκιμάζουν, ελέγχουν, μελετούν και συν-αναπτύσσουν τον κώδικα του λογισμικού, τόσο πιο γρήγορα εντοπίζονται και λύνονται τα προβλήματα.
“given enough eyeballs, all bugs are shallow” (Linus’s law)
Τα σφάλματα δεν αποκρύπτονται. Διορθώνονται γρήγορα.
Ο ελεύθερος κώδικας ελέγχεται από ανοικτές κοινότητες ανθρώπων και όχι από κάποια εταιρία που ανησυχεί για τη βλάβη που μπορεί να προκαλέσει στην δημόσια εικόνα της και στις πωλήσεις της η δημοσιοποίηση ενός σοβαρού σφάλματος ή κενού ασφάλειας στα προϊόντα της, και συνεπώς έχει όφελος να αποκρύψει ένα τέτοιο γεγονός. Τα κενά ασφαλείας και τα σφάλματα που ανακαλύπτονται στο ελεύθερο λογισμικό γίνονται άμεσα γνωστά στα μέλη της κοινότητας και διορθώνονται το ίδιο γρήγορα. Δεν υπάρχουν καθυστερήσεις στην δημιουργία και την διανομή των διορθώσεων ασφάλειας, όπως στο κλειστό λογισμικό λόγω της πολιτικής, ή των περιορισμένων πόρων της κατασκευάστριας εταιρίας.
“Είναι απλά ουτοπικό να βασίζεις στη μυστικότητα την ασφάλεια του λογισμικού ηλ. υπολογιστών. Μπορεί να καταφέρεις να κρατήσεις τον τρόπο λειτουργίας ενός προγράμματος μακρυά από τα μάτια του κοινού, αλλά μπορείς να αποτρέψεις την εφαρμογή αντίστροφης μηχανικής πάνω σε αυτό από τους αντιπάλους σου; Πιθανότατα όχι.” (Whitfield Diffie, co-inventor of public-key cryptography)
Σύγχρονες διανομές Linux
Ασφάλεια μέσω διαφάνειας
Ανοικτός κώδικας
Ασφάλεια μέσω σχεδιασμού
Αρχιτεκτονική Unix
Προστασία μνήμης διεργασιών
Προσωπικοί λογαριασμοί χρηστών
Προσωπικοί χώροι αποθήκευσης αρχείων
Προσωπικές ρυθμίσεις εφαρμογών
Άδειες πρόσβασης αρχείων
Αρθρωτός σχεδιασμός
Firewall στον πυρήνα
Chroot/Sandbox
Ασφάλεια μέσω της ποικιλομορφίας
Ποικιλία διανομών
Χρήση πολλαπλών προγραμμάτων για την ίδια εργασία
Ποικιλία τρόπων ρύθμισης και παραμετροποίησης
Ασφάλεια μέσω κρυπτογραφίας
Ευαίσθητα δεδομένα κρυπτογραφούνται
Υποστήριξη κρυπτογραφημένων συστημάτων αρχείων
ssh για ασφαλή απομακρυσμένη πρόσβαση
scp/sftp για ασφαλή μεταφορά αρχείων
Αυτόματος έλεγχος ψηφιακών υπογραφών md5sum κατά τη λήψη ενημερώσεων ή νέου λογισμικού από τα αποθετήρια της διανομής
Ασφάλεια μέσω των χρηστών
Καθημερινή χρήση μέσω προσωπικού λογαριασμού περιορισμένων δικαιωμάτων
Λήψη δικαιωμάτων υπερχρήστη μόνο όταν είναι απαραίτητο
Συχνή ενημέρωση του λειτουργικού και του συνόλου των εφαρμογών
Εγκατάσταση προγραμμάτων μόνο από έμπιστες πηγές
Ασφάλεια μέσω χαμηλού κόστους κτήσης και συντήρησης
Δωρεάν πρόσβαση σε ενημερώσεις τόσο του λειτουργικού όσο και των εφαρμογών. (Οι χρήστες μπορούν να κρατούν συνεχώς ενημερωμένο το λογισμικό χωρίς κόστος.)
Δωρεάν πρόσβαση σε πληθώρα εφαρμογών ελεύθερου κώδικα για σχεδόν κάθε εργασία μέσα από την ίδια τη διανομή. (Οι χρήστες δεν έχουν ανάγκη να προστρέχουν σε αμφιβόλου αξιοπιστίας πηγές freeware ή παράνομα τροποποιημένου κλειστού κώδικα λογισμικού)
Βασικές πρακτικές προστασίας ενός συστήματος Linux
Το Linux (ως ένα UNIX λειτουργικό σύστημα) δεν μπορεί να προσβληθεί από ιούς με τον ίδιο τρόπο που προσβάλλεται ένα Dos/Windows σύστημα. Στο UNIX, οι μηχανισμοί ασφάλειας αποτελούν βασικό στοιχείο του λειτουργικού συστήματος (πχ. οι απλοί χρήστες δεν έχουν δικαίωμα να γράφουν ελεύθερα σε όλες τις περιοχές του σκληρού δίσκου ή να εκτελούν κάποιες εφαρμογές και εντολές). Κακόβουλο λογισμικό (ιοί, worms, trojan horses) για UNIX υπάρχει, αλλά δεν αποτελεί (μέχρι σήμερα τουλάχιστον) πραγματικό πρόβλημα για οικιακούς χρήστες.
Για να προστατευτείτε αρκεί να ακολουθείτε κάποιους βασικούς κανόνες ασφάλειας:
Χρησιμοποιείτε ισχυρούς κωδικούς πρόσβασης. Μην χρησιμοποιείτε τον ίδιο κωδικό για πρόσβαση σε πολλούς λογαριασμούς/συστήματα/υπηρεσίες. Αλλάζετε συχνά τον κωδικό σας.
Μην τρέχετε εφαρμογές και προγράμματα με δικαιώματα υπερχρήστη (root/sudo) αν δεν είναι απαραίτητο. Να συνδέεστε με τον λογαριασμό απλού χρήστη για καθημερινή χρήση.
Εγκαθιστάτε πακέτα λογισμικού μόνο από έμπιστες πηγές.
Ελέγχετε τις PGP υπογραφές όταν κατεβάζετε πακέτα από εναλλακτικές τοποθεσίες (mirrors).
Εάν δεν ξέρετε τι κάνει ένα εκτελέσιμο αρχείο, ή δεν εμπιστεύεστε την πηγή προέλευσής του, αποφύγετε να το εκτελέσετε ή εκτελέστε το σε κάποιον δοκιμαστικό λογαριασμό με περιορισμένα δικαιώματα και όχι με δικαιώματα υπερχρήστη (root/sudo).
Διατηρείτε το σύστημά σας ενημερωμένο.
Χρησιμοποιείτε το firewall του πυρήνα (iptables).
Μην τρέχετε και μην κάνετε πρόσβασιμες από το διαδίκτυο υπηρεσίες (services) που δεν είναι απαραίτητες.
Χρησιμοποιείτε κρυπτογραφημένα πρωτόκολλα για απομακρυσμένη πρόσβαση και μεταφορά αρχείων (ssh, https, sftp).
Γενικά δεν χρειάζεται να αγοράσετε ή να χρησιμοποιείτε κάποιο ειδικό λογισμικό προστασίας από ιούς (anti-virus). Παρά ταύτα, υπάρχουν τόσο κλειστού κώδικα, όσο και ελεύθερα προγράμματα ανίχνευσης κακόβουλου λογισμικού για linux, τα οποία στοχεύουν κυρίως στην ανίχνευση και εξουδετέρωση κακόβουλου λογισμικού για windows, πριν τα προσβεβλημένα αρχεία φτάσουν σε κάποιο ευπαθές σύστημα.
Και μην ξεχνάτε:
Ο πιο αδύναμος κρίκος στην ασφάλεια ενός συστήματος είναι ο χρήστης. Όσες δικλίδες ασφαλείας και να παρέχει ένα σύστημα (είτε σε επίπεδο λογισμικού, είτε σε επίπεδο hardware) μπορούν εύκολα να ακυρωθούν από μια απρόσεκτη ενέργεια ή κακή συνήθεια του χρήστη. Απόλυτα ασφαλές λογισμικό δεν υπάρχει.
The only secure computer is one that’s unplugged, locked in a safe, and buried 20 feet under the ground in a secret location…and i’m not even too sure about that one — Dennis Huges, FBI.
Τις τελευταίες 3 εβδομάδες παρακολουθώ και συμμετέχω στη συζήτηση που έχει ανοίξει η πρωτοβουλία πολιτών 4Δ μέσω του wiki και του site της. Η ελεύθερη και εύκολη πρόσβαση των πολιτών στα δημόσια δεδομένα αποτελεί ένα πολύ σημαντικό δικαίωμα του πολίτη οποιασδήποτε χώρας που μπορεί (και πρέπει) να ικανοποιηθεί με τη σημερινή τεχνολογία (διαδίκτυο, συστήματα διαχείρισης περιεχομένου, ελεύθερο λογισμικό και ελεύθερα πρότυπα).
Το πνεύμα της κίνησης 4Δ συμβαδίζει με τις ιδέες που βρίσκονται πίσω από το ελεύθερο λογισμικό με το οποίο ασχολούμαι χρόνια, και δένει αρμονικά μαζί του, μια και η υλοποίησή της ελεύθερης διάθεσης και πρόσβασης στα δημόσια δεδομένα μπορεί να διευκολυνθεί με τη χρήση προϊόντων και τεχνολογιών ελεύθερου λογισμικού και ελεύθερων προτύπων (κατά τη γνώμη μου η χρήση των παραπάνω είναι ουσιαστικά μονόδρομος για τη μακροχρόνια και πλήρη επίτευξη του στόχου), ενώ η διάθεση των δημόσιων δεδομένων με ελεύθερη άδεια και με τη χρήση ανοικτών προτύπων τα κάνει άμεσα προσβάσιμα, αξιοποιήσιμα και επεξεργάσιμα από χρήστες προγραμμάτων ελεύθερου λογισμικού.
Παραθέτω το εισαγωγικό κείμενο της κίνησης:
Ο Δημόσιος Τομέας (κρατικοί οργανισμοί, ΟΤΑ, ρυθμιστικές αρχές) σήμερα συλλέγει, παράγει, αναπαράγει και μεταδίδει ένα μεγάλο εύρος από πληροφορίες σε πολλούς τομείς της δημόσιας κοινωνικής, οικονομικής, μορφωτικής δραστηριότητας. Ο τεράστιος όγκος των δεδομένων αυτών, κατά το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του, είτε δεν είναι προσβάσιμος από τους πολίτες, είτε διατίθεται με τρόπους που δεν ευνοούν ή εμποδίζουν την επεξεργασία του.
Η πρωτοβουλία 4Δ (Δημόσια Δεδομένα, Δικά μας Δεδομένα) φιλοδοξεί να αναδείξει την αναγκαιότητα παροχής από τους Δημόσιους φορείς πλήρους πρόσβασης στα δεδομένα που διαθέτουν και να κινητοποιήσει πολίτες και πολιτικό προσωπικό για την επίτευξη αυτού του σκοπού.
Τέτοια δεδομένα ενδεικτικά είναι:
Ισχύοντες νόμοι και εγκύκλιοι
Δημόσιες Δαπάνες (στενός και ευρύτερος δημόσιος τομέας, ΟΤΑ)
Πηγές Δημόσιων Εσόδων
Στοιχεία Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας
Στοιχεία παραβατικότητας / εγκληματικότητας
Εκπαιδευτικά δεδομένα (συμμετοχή στα επίπεδα της εκπαίδευσης, απόφοιτοι ανά κλάδο, διδακτικές ώρες ανά σχολείο, στατιστικά μαθητικής απόδοσης)
Πρωτογενή ερευνητικά δεδομένα από έρευνες που διενεργούν Πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα του ευρύτερου δημόσιου τομέα καθώς επίσης και από εκείνες που διεξάγουν εταιρίες δημοσκοπήσεων για λογαριασμό του δημοσίου.
Στοιχεία για την δικαστική λειτουργία (αριθμός δικών, αναβολές, χρόνος μέχρι την τελεσιδικία, καταδικές-προς-αθωώσεις, αδικήματα, προφυλακίσεις, αναστολές)
Στοιχεία σχετιζόμενα με την δημόσια υγεία (εισαγωγές, ασθένειες, πληρότητες κοινών κλινών και κλινών εντατικής θεραπείας, θνησιμότητες, διαμεταγωγές, κλήσεις ΕΚΑΒ, χρόνοι απόκρισης κλπ)
Στοιχεία σχετικά με τις πυρκαγιές
Φωτογραφικά ή άλλα ιστορικά αρχεία τα οποία μπορούν να διατεθούν στο κοινό χωρίς περιορισμούς copyright.
Η διαθεσιμότητα των δεδομένων για πρόσβαση και επεξεργασία από τον καθένα, δεν είναι μόνο ζήτημα αρχής, αλλά συνεπάγεται σημαντικότατες ωφέλειες:
Απαντάται με αποτελεσματικό τρόπο το αίτημα για Διαφάνεια το οποίο αποτελεί κρίσιμο ζήτημα δημοκρατίας
Διευκολύνεται και προάγεται η Έρευνα
Δημουργούνται συνθήκες για την ανάπτυξη της Καινοτομίας και την δημιουργία υπηρεσιών που απαντούν στις ανάγκες των πολιτών
Διευκολύνεται ο έλεγχος της εξουσίας από τους πολίτες και αρχίζει να παράγεται πολιτική “από-τα-κάτω” (grassroots)
Οι πληροφορίες του Δημόσιου Τομέα είναι ένα σημαντικό πρωτεύον υλικό για προϊόντα και υπηρεσίες ψηφιακού περιεχομένου και θα γίνει ακόμη πιο σημαντικό με τη σταδιακή ανάπτυξη ασύρματων υπηρεσιών περιεχομένου. Mε την ελεύθερη διάθεση και επαναχρησιμοποίηση των Δημόσιων Δεδομένων θα έχουμε πολύ μεγάλες δυνατότητες οι οποίες -μεταξύ άλλων- θα επιτρέψουν στις Ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να εκμεταλλευθούν αυτές τις δυνατότητες, και να συμβάλουν σε μεγαλύτερη οικονομική πρόοδο και δημιουργία θέσεων εργασίας.
Για την Ελλάδα, ειδικά σήμερα που βρίσκονται σε εξέλιξη τα έργα του προγράμματος “Κοινωνία της Πληροφορίας” για τον εκσυχρονισμό της πληροφορικής υποδομής των δημοσίων φορέων, το αίτημα για την προσβασιμότητα και δυνατότητα επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης των Δημόσιων δεδομένων από τους πολίτες, είναι περισσότερο επίκαιρο από ποτέ.
Καθώς οι εξελίξεις γύρω από το ελεύθερο λογισμικό, τα ανοικτά πρότυπα και τις διανομές linux γίνονται όλο και πιο ραγδαίες και οι όροι αυτοί ακούγονται όλο και πιο συχνά από τα μέσα ενημέρωσης και τους ειδικούς του χώρου της πληροφορικής, όλο και πιο συχνά βρίσκομαι στη θέση να προσπαθώ να εξηγήσω σε φίλους και γνωστούς που έχουν από μεγάλη έως ελάχιστη επαφή και γνώση του χώρου της πληροφορικής, διάφορες πτυχές των χαρακτηριστικών του ελεύθερου λογισμικού, των μεθόδων ανάπτυξης και εμπορευματικής αξιοποίησής του, της φιλοσοφίας και της πολιτικής που το διέπουν και πηγάζουν από αυτό και των κινήτρων για υιοθέτησή του ή μη. Ίσως και εγώ επιδιώκω την εμπλοκή μου σε συζητήσεις πάνω σε αυτά τα θέματα. Η χρόνια ενασχόλησή μου με τον χώρο του ελεύθερου λογισμικού (αν θυμάμαι καλά το 1998-99 πήρα στα χέρια μου το πρώτο cd linux από το υπολογιστικό της σχολής μου – στιγμή που άλλαξε για πάντα τη σχέση μου με και την οπτική μου για στους υπολογιστές – ) και ο ενθουσιασμός μου για τις εξελλίξεις που συμβαίνουν σε αυτόν προκαλούν πολύ συχνά μακροσκελείς συζητήσεις με ανθρώπους του χώρου, αλλά και με απλούς ελάχιστα εξοικιωμένους χρήστες υπολογιστών, που μπορούν να κρατήσουν ώρες και να περάσουν από ή να καταλήξουν σε παθιασμένες αντιπαραθέσεις (έχω χάσει – ή κερδίσει – πολλά απογεύματα και βράδια συζητώντας για ελεύθερο λογισμικό).
Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών που δείχνουν ενδιαφέρον για το ελεύθερο λογισμικό προσελκύεται αρχικά από το χαμηλό κόστος. Το τζάμπα πουλάει! Καθώς όμως μιλάω μαζί τους συχνά προκύπτουν απορίες και προβληματισμοί που ξεφεύγουν από το ρηχό θέμα του κόστους, της απόδοσης και της καταλληλότητας και άπτωνται των φιλοσοφικών, πολιτικών και επιχειρηματικών προεκτάσεων και παρατηρήσεων που πηγάζουν από την εξέλιξη, υιοθέτηση και χρήση του ελεύθερου λογισμικού. Η επαφή με τον τρόπο σκέψης, τη φιλοσοφία και τις επιχειρηματικές πρακτικές που εφαρμόζονται στο ελεύθερο λογισμικό αποτελεί σοκ για τους περισσότερους. Οι μη μυημένοι στην ιδεολογία του ελεύθερου λογισμικού θέτουν ερωτήματα που ενώ η απάντησή τους σε εμένα φαίνεται εκ πρώτης όψεως προφανής και αυταπόδεικτη, εντούτοις αποδεικνύεται αρκετά δύσκολη και συναντά σθεναρή αντίσταση από πλήθος αντεπιχειρημάτων. Κάποια από αυτά τα ερωτήματα είναι τα εξής:
“Και ποιος ελέγχει και διασφαλίζει την ποιότητα του παραγώμενου ελεύθερου λογισμικού; Μόνο μια εταιρία μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο!”
“Πως είναι δυνατόν κάτι που παράγεται από χομπίστες και όχι από μια οργανωμένη εταιρική δομή να είναι χρήσιμο και ποιοτικό; Οι μεγάλες εταιρίες έχουν τα χρήματα και συγκεντρώνουν όλα τα μεγάλα μυαλά του χώρου. Πως είναι δυνατόν μια ομάδα που δεν έχει στόχο το κέρδος και δεν διαθέτει τους πόρους να φτιάξει κάτι το ίδιο καλό ή καλύτερο;”
“Γιατί κάποιος να αναμειχθεί στην ανάπτυξη ελεύθερου λογισμικού ή να εκδώσει τη δουλειά του ως ελεύθερο λογισμικό, ενώ θα μπορούσε να την καρπωθεί κλείνοντας την, πατεντάροντας την και πουλώντας την πολύ ακριβά;”
“Αν δώσω τον κώδικά μου κάτω από άδεια ελεύθερου λογισμικού θα μπορούν να βγάλουν λεφτά από αυτόν ακόμα και οι ανταγωνιστές μου, χωρίς εγώ να πληρώνομαι γι’ αυτό. Δεν με εκμεταλλεύονται έτσι; Δεν καταλαβαίνω γιατί κάποιος να κάνει κάτι τέτοιο… Μα**ας είναι;”
“Πως βγάζουν λεφτά οι εταιρίες ελεύθερου λογισμικού; Ποιος πληρώνει τους προγραμματιστές για τον ελεύθερο κώδικα που γράφουν και γιατί;”
“Και τι κάνουν οι μεγάλες παραδοσιακές εταιρίες λογισμικού; Δεν μπορεί να το αφήσουν έτσι. Αργά ή γρήγορα θα βρουν τον τρόπο να το καταπνίξουν ή να το εκφυλίσουν.”
“Μπορεί υπάρχει το linux και το openoffice, αλλά για εξειδικευμένες λειτουργίες που χρειάζομαι δεν πρόκειται ποτέ να γραφτούν ελεύθερα προγράμματα. Τα κλειστά προγράμματα που τις παρέχουν παράγονται από μια – δυο εταιρίες σε όλο τον κόσμο που είναι και κορυφαίες, έχουν στοχευμένο κοινό το οποίο δεν χρειάζεται κάτι παραπάνω από αυτά που προσφέρουν, και συνεπώς κανένας δεν θα ασχοληθεί να αναπτύξει εναλλακτικά ελεύθερα προγράμματα, ενώ αν κάποιοι το κάνουν έχουν μηδενική πιθανότητα να φτάσουν και να χτυπήσουν τις εδραιωμένες στο χώρο εταιρίες. Συνεπώς γιατί να χάσω το χρόνο μου ασχολούμενος με το ελεύθερο λογισμικό αφού πάντα θα χρειάζομαι κλειστές εφαρμογές που τρέχουν σε κλειστά λειτουργικά συστήματα;”
Ερωτήματα και προβληματισμοί σαν τους παραπάνω πολύ συχνά γίνονται αφορμή για ατέλειωτες ώρες συζητήσεων και σχεδόν πάντα καταλήγουν στη φιλοσοφία, την ιδεολογία και τη γενικότερη θεώρηση του ανθρώπου, της κοινωνίας, της επιστήμης, της τεχνολογίας και της πολιτικής που σχετίζονται με το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού. Η επιτυχία ή αποτυχία απάντησης τέτοιων ερωτήσεων και αντίκρουσης θέσεων όπως οι παραπάνω εξαρτάται σε τελική ανάλυση από τον ίδιο το συνομιλητή. Όσο πιο βαθιά μπαίνει η συζήτηση τόσο τα επιχειρήματα υπερ του ελεύθερου λογισμικού έρχονται σε πλήρη συμφωνία ή άμεση ρήξη με τη φιλοσοφική στάση που τηρεί ο συνομιλητής απέναντι στη ζωή, τον τρόπο που ο ίδιος επιλέγει να ερμηνεύει τα όσα συμβαίνουν γύρω του, τις πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις του. Και τότε η αντίσταση αρκετών συνομιλητών γιγαντώνεται. Χρησιμοποιούν κάθε θεμιτό ή αθέμιτο τρόπο (παρερμηνεία, παραπληροφόρηση, λογικά διολισθήματα) προκειμένου να υπερασπιστούν τον κόσμο τους που πλέον νιώθουν ότι απειλείται. Και σε τέτοιες στιγμές πιάνω κι εγώ τον εαυτό μου να μην είναι καλά διαβασμένος. Να γίνονται ερωτήσεις που δεν έχω σκεφτεί ποτέ την απάντησή τους. Να ζητούνται ιστορικά στοιχεία ή ντοκουμέντα που κάπου έχω ακούσει ότι κάπως έτσι είναι, αλλά δεν μπορώ εκείνη τη στιγμή να τεκμηριώσω, να ακούω πράγματα που νιώθω από τη γενική μου γνώση ότι δεν στέκουν ή δεν έγιναν ακριβώς έτσι, αλλά να μην έχω τις γνώσεις να τα αντικρούσω, να αναφέρω μη διασταυρωμένες πληροφορίες που αποδεικνύονται ελλιπείς ή λάθος.
Τον τελευταίο καιρό η αυξημένη συχνότητα τέτοιων συζητήσεων με έχει ωθήσει να αφιερώνω αρκετό από τον ελεύθερο χρόνο μου στην αναζήτηση πηγών για την πληρέστερη ενημέρωσή μου γύρω από τα πρακτικά και φιλοσοφικά θέματα που άπτονται του ελεύθερου λογισμικού. Ευτυχώς το internet βρίθει από σχετικά άρθρα και πληροφορίες. Αρκεί κάποιος να έχει όρεξη να ψάξει και να διαβάσει. Και αν και ασχολούμαι με το χώρο του ελεύθερου λογισμικού σχεδόν 10 χρόνια πια, σε κάθε αναζήτησή μου θα πέσω πάνω σε κάτι που είτε δεν ήξερα, είτε δεν είχα καταλάβει καλά, είτε το είχα σκεφτεί κι εγώ και δεν φανταζόμουν ότι και κάποιος άλλος έχει την ίδια άποψη.
Μια τέτοια αναζήτηση έκανα και σήμερα, ορμώμενος από μια χθεσινοβραδινή συζήτηση με κάτι φιλαράκια κάτω από τον βραδινό ουρανό της Πάτρας, και έπεσα πάνω στις παρακάτω πηγές που προτείνω να διαβάσει όποιος ενδιαφέρεται να καταλάβει και να βοηθήσει αυτό που λέμε ελεύθερο λογισμικό (και φυσικά να ψάξει και να διαβάσει ακόμα περισσότερες):
This afternoon I received a new 22″ (1680×1050) LCD monitor for use with my laptop. My laptop is an ACER Aspire 1692WLMi. It has an ATI Radeon Mobility X700 PCI Express graphics card with VGA out and a build-in 1280×800 display. ATI Radeon Mobility X700 is able to display resolutions up to 1920×1200 px. I run ubuntu linux 8.04 on the laptop. After about four hours of experimentation and tweaking I finally made it to set up X in a way that enables me to switch from the build-in monitor to the external and vice versa, auto-configuring each monitor to its native resolution. So here is the recipe:
Ingredients:
A laptop with ATI Radeon Mobility X700 PCI Express graphics card (any pc with an ATI Radeon card may be ok)
An external monitor with VGA input.
X.Org X Server 1.4.0.90 with RandR version 1.2
ATI 6.8.0 open source driver
xrandr utility
Ingredients 3 to 5 come with ubuntu linux 8.04, but can also be found in many other unix based modern operating systems.
Process:
The proposed process includes editting X.org configuration file and needs basic skills and maybe some experience in editing linux configuration files. In any case keep a backup of xorg.conf before start messing with it.
Edit /etc/X11/xorg.conf ‘s Device section to use ati driver – the opennsource ati driver, not the fglrx one – (omitting the driver directive from my Device Section made X auto select and use ati opensource driver)
Edit /etc/X11/xorg.conf ‘s Screen Section and add the Modes you want to use with your monitors (both monitors’ native resolutions should be listed) to Display subsection.
Into the Display Subsection set Virtual display size to the maximum of your displays’ resolutions.
Use xrandr to switch beetween the monitors. In my case:
To turn off the build-in display and switch to the external display at a resolution of 1680×1050 I run:
I also attach my xorg.conf (excuse me for the odt format, but wordpress.com does not allow uploads of plain text files) as reference and a couple of bash scripts I have made in order to not have to type in the above options. The scripts are called display2vga.sh and display2lvds.sh and running them you switch to vga external monitor or to lvds build in monitor respectively. I have also created launchers for each of the scripts at my gnome menu and thus I can switch monitors with a click. Finally I put display2vga.sh to my session startup programs list, so that when I log in to the machine and the external monitor is connected the display is automatically transferred to it (the check is performed from the display2vga.sh script – if the monitor is not connected it does not try to switch – ).
One could try more advanced configurations with xrandr. See xrandr’s man page for more info on how you can have both monitors enabled and your desktop spanned between them.
Το google trends δίνει τη δυνατότητα γραφικής απεικόνισης και σύγκρισης των συχνοτήτων εμφάνισης διαφόρων λέξεων ή φράσεων στις αναζητήσεις που γίνονται μέσω του google και των μεταβολών τους στο χρόνο. Έπαιξα λίγο με αυτό απόψε και ορίστε 3 γραφήματα που ίσως λένε αρκετά για τις επικρατούσες τάσεις στο χώρο των λειτουργικών συστημάτων. Τα σχόλια δικά σας.
.
